दर्जेदार सेंद्रिय खत ओळखण्यासाठी ५ महत्त्वाचे निकष

दर्जेदार सेंद्रिय खत ओळखण्यासाठी ५ महत्त्वाचे निकष

बाजारात आज डझनभर ब्रँड्सचं सेंद्रिय खत उपलब्ध आहे, पण प्रत्येक पिशवीवर "सेंद्रिय" लिहिलं असलं तरी त्याचा दर्जा सारखा नसतो. काही खतं शेतात टाकल्यावर लगेच परिणाम दाखवतात, तर काही महिनोंमहिने काहीच फरक पाडत नाहीत. फरक कुठे आहे? तो आहे — खताच्या आतल्या रचनेत, त्याच्या प्रक्रियेत आणि मातीतल्या सूक्ष्मजीवांना ते किती पोषक ठरतं यात.

या ब्लॉगमध्ये आपण बघू की सेंद्रिय खत निवडताना नेमकं काय तपासावं, जेणेकरून तुमचे पैसे आणि मेहनत दोन्ही वाया जाणार नाहीत.

Carbon:Nitrogen गुणोत्तर — २० पेक्षा कमी का असावं

सेंद्रिय खताचा दर्जा तपासण्याचा सर्वात विश्वासार्ह मार्ग म्हणजे त्याचं C:N गुणोत्तर (कार्बन ते नत्र गुणोत्तर) बघणे.

हे गुणोत्तर महत्त्वाचं का आहे?

जेव्हा खत मातीत मिसळलं जातं, तेव्हा मातीतले सूक्ष्मजीव ते खत कुजवण्याचं काम करतात. या प्रक्रियेसाठी सूक्ष्मजीवांना कार्बन (ऊर्जेसाठी) आणि नत्र (पेशी बांधणीसाठी) या दोन्हींची गरज असते.

●        जर खतातलं C:N गुणोत्तर २० पेक्षा जास्त असेल, तर सूक्ष्मजीव मातीतलाच उपलब्ध नत्र खेचून घेतात (नत्र स्थिरीकरण). परिणामी पिकाला नत्र कमी पडतो आणि वाढ खुंटते.

●        जर गुणोत्तर २० पेक्षा कमी असेल, तर कुजण्याची प्रक्रिया जलद होते आणि नत्र लगेच पिकाला उपलब्ध होतो.

व्यवहारात काय तपासावं:

●        खताच्या पॅकवर किंवा लॅब रिपोर्टमध्ये C:N गुणोत्तर नमूद आहे