योग्य अॅडजुव्हंटची निवड कशी करावी ?
कृषी फवारणीची कार्यक्षमता, परिणाम आणि सुरक्षितता वाढवण्यासाठी योग्य अॅडजुव्हंटची निवड अत्यंत महत्त्वाची असते. चुकीचा अॅडजुव्हंट वापरल्यास औषधाचा परिणाम कमी होऊ शकतो आणि खर्च वाढतो. त्यामुळे फवारणीचा उद्देश समजून योग्य निवड करणे आवश्यक आहे.
फवारणीचा उद्देश समजून घेणे
अॅडजुव्हंट निवडताना काही महत्त्वाचे घटक विचारात घेणे आवश्यक आहे:
-
फवारणीचा उद्देश काय आहे
-
कोणती उत्पादने वापरली जाणार आहेत
-
पाण्याची गुणवत्ता कशी आहे
-
पिकाची अवस्था कोणती आहे
हे सर्व अॅडजुव्हंटच्या प्रकारावर थेट परिणाम करतात.
Anionic Adjuvant कधी वापरावे
जर फवारणीचा उद्देश पानांवरील धूळ, चिकट पदार्थ किंवा किडींच्या स्त्रावाने तयार झालेला थर काढणे असा असेल किंवा संपर्क क्रियेची (contact action) कीटकनाशके वापरायची असतील, तर Anionic adjuvant उपयुक्त ठरतात. हे पानांचा पृष्ठभाग स्वच्छ करतात आणि औषधाचा थेट संपर्क वाढवतात.
Non-Ionic Adjuvant कधी वापरावे
खते, सूक्ष्म अन्नद्रव्ये, बायोस्टिम्युलंट, बुरशीनाशके किंवा सिस्टेमिक कीटकनाशकी फवारणी करताना Non-ionic adjuvant सुरक्षित आणि प्रभावी मानले जातात. हे पानांवर औषधाचे चिकटणे वाढवतात, शोषण सुधारतात आणि पिकाला हानी पोहोचवत नाहीत.
जड पाणी आणि टँक मिक्ससाठी योग्य पर्याय
जर पाणी जड (hard water) असेल किंवा टँकमध्ये एकापेक्षा जास्त उत्पादने मिसळायची असतील, तर Anionic adjuvant टाळावेत. अशा वेळी Non-ionic adjuvant सुरक्षित पर्याय ठरतात.
संवेदनशील पिके आणि वारंवार फवारणी
फळधारणा अवस्थेतील पिके, संवेदनशील पिके किंवा वारंवार फवारणी करावी लागणाऱ्या परिस्थितीत Non-ionic adjuvant अधिक सुरक्षित असतात.
निष्कर्ष
थोडक्यात सांगायचे झाले तर संपर्क क्रियेसाठी आणि पान स्वच्छतेसाठी Anionic adjuvant उपयुक्त असतात, तर पोषण, शोषण आणि सुरक्षिततेसाठी Non-ionic adjuvant सर्वोत्तम ठरतात. योग्य अॅडजुव्हंटची निवड केल्यास औषधाची कार्यक्षमता वाढते, खर्च कमी होतो आणि पिकावर अनावश्यक दुष्परिणाम होत नाहीत.
